Rak prącia – potrzebna jest profilaktyka i wiedza!

Rak płaskonabłonkowy należy do najczęściej rozpoznawanych nowotworów skóry, choć znacznie rzadziej się o nim mówi. Coraz więcej osób choruje na raka skóry. Z dekady na dekadę przybywa pacjentów, także wśród osób młodych. Myśląc o raku skóry, najczęściej kojarzy się on nam z czerniakiem. W przestrzeni publicznej mocno już utrwaliły się metody rozpoznawania tego raka (kryteria ADCDE).

To bardzo pozytywne zjawisko, ponieważ czerniak jest najbardziej złośliwym nowotworem skóry, z najmniej pomyślnymi rokowaniami, a jego wczesne zdiagnozowanie pozwala na zastosowanie skuteczniejszego leczenia. Natomiast czerniak stanowi tylko kilka procent spośród wszystkich raków skóry.

Około 95% wszystkich nowotworów stanowią rak podstawnokomórkowy oraz rak płaskonabłonkowy (znany też jako rak kolczystokomórkowy).

Rak płaskonabłonkowy skóry – co to za rodzaj raka?

Rak płaskonabłonkowy (rak kolczystokomórkowy) jest drugim co do częstotliwości występowania złośliwym nowotworem skóry. Około 20% wszystkich nowotworów skóry stanowi ten rodzaj raka. Wywodzi się z komórek nabłonka, powstaje zazwyczaj na pograniczu błon śluzowych i skóry.

W naskórku znajduje się materiał DNA, który programuje moment śmierci komórki. W zaplanowanym momencie, kiedy komórka wypełniła już swoją rolę, powinna w naturalny sposób obumrzeć. Powstają jednak mutacje w obrębie genomu, które prowadzą do niekontrolowanego wzrostu komórek i ich złośliwego namnażania się. W pewnym momencie widoczne są zmiany skórne będące efektem tego niezahamowanego wzrostu.

Rak płaskonabłonkowy rośnie szybko, ma tendencje do naciekania podłoża i często powoduje przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych oraz dalsze.

We wczesnym stadium rokowania są pomyślne i udaje się całkowicie wyleczyć większość chorych. Niestety wiele osób zgłasza się do lekarza dopiero wówczas, kiedy rak jest w zaawansowanym stadium, co znacznie pogarsza perspektywy jego wyleczenia (z 90% przeżywalności we wczesnym stadium do 50%-70% w zaawansowanym).

Jak nie przegapić wczesnych objawów raka kolczystokomórkowego (płaskonabłonkowego)? Jak się przed nim chronić?

Rak płaskonabłonkowy skóry (rak kolczystokomórkowy)– objawy

Jak wygląda rak płaskonabłonkowy (rak kolczystokomórkowy) na skórze? Zmiany przybierają postać rogowaciejącą albo wrzodziejącą. Pojawia się:

• Rogowaciejący, łuszczący się guzek pokryty strupkiem, jest wyniosły ponad powierzchnię skóry (typ rogowaciejący rzadko nacieka w głąb skóry).
• Owrzodzenia albo brodawki o twardych nacieczonych brzegach (typ wrzodziejący zazwyczaj nacieka w głąb skóry).

Rak płaskonabłonkowy skóry, zwłaszcza na wczesnych etapach, jest przez pacjentów mylony ze zmianą kosmetyczną i traktowany jako defekt estetyczny. Tym bardziej, że w początkowej fazie może nie dawać innych objawów. Chorzy często myślą, że na przykład zacięli się podczas golenia albo depilacji, i ranka nie chce się zagoić. Nierzadkim określeniem jest, że ranka albo oparzenie „babrze się”. Z czasem pojawia się jednak swędzenie, ból oraz krwawienie.

Zmiany nowotworowe najczęściej umiejscawiają się na odsłoniętych częściach ciała: pod włosami na głowie, na uchu, nosie, policzku, na dolnej wardze lub języku oraz tułowiu.

Nowotwór płaskonabłonkowy (rak kolczystokomórkowy skóry) – objawy przerzutów

Rak płaskonabłonkowy w zaawansowanej fazie ma tendencje do rozpadów i tworzenia przerzutów. Wraz ze wzrostem namnażania się komórek nowotworowych dochodzi do niszczenia otaczających tkanek, tworzenia nacieków, a po przedostaniu się komórek rakowych do krwi i naczyń chłonnych – do wystąpienia przerzutów w regionalnych węzłach chłonnych oraz w dalej położonych narządach. Przerzuty raka kolczystokomórkowego dają symptomy zależne od lokalizacji:

• Przerzuty do węzłów chłonnych – pojawia się ból przy dotyku, węzły są powiększone i przytwierdzone do powierzchni, nieruchliwe, zbijają się w większe grupy.
• Przerzuty do płuc – wywołują duszność i ból klatki piersiowej. Może również wystąpić krwioplucie.
• Przerzuty do mózgu – objawiają się bólami głowy, napadami padaczkowymi, wymiotami i nudnościami. Chory może nawet doświadczać halucynacji i omamów.
• Przerzuty do kości – manifestują się bólem oraz powstawaniem patologicznych złamań w obrębie ud, miednicy, kręgosłupa i żeber.

Rak płaskonabłonkowy (rak kolczystokomórkowy) – przyczyny

Przyczyny raka płaskonabłonkowego związane są najczęściej z nadmierną ekspozycją na promieniowanie UV. Długie przebywanie na słońcu, bez stosowania odpowiedniej ochrony, prowadzi do rozwoju nowotworu u starszych osób, ponieważ w ich organizmach następuje kumulacja uszkodzeń posłonecznych na skórze. Niestety, ale rak kolczystokomórkowy występuje też coraz częściej u młodych ludzi, co związane jest z nadmiernym opalaniem się albo korzystaniem z solarium.

Ponieważ nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV jest przyczyną raka kolczystokomórkowego, duże ryzyko jego wystąpienia notuje się u osób zawodowo albo hobbistycznie przebywających na słońcu. Budowlańcy, działkowcy, rolnicy, rybacy czy drogowcy poddawani są długiemu promieniowaniu, a jeżeli nie stosują ochronnej odzieży oraz kremów z filtrem – zwiększa się prawdopodobieństwo zachorowania.

Rak kolczystokomórkowy skóry może także wystąpić w wyniku przewlekłej styczności z substancjami chemicznymi, takimi jak azbest czy środki grzybobójcze. W niektórych przypadkach występują również skłonności genetyczne.

Kolejną grupą ryzyka są osoby poddawane immunosupresji lub sterydoterapii z powodu leczenia schorzeń takich jak HIV albo przyjmujące leki po przeszczepieniu narządów.

Również długo niegojące się rany na skórze, będące wynikiem uszkodzeń, oparzeń i chorób (na przykład zespół pozakrzepowy w nogach) mogą powodować stany przednowotworowe, na których podstawie rozwinie się rak płaskonabłonkowy.

Rak prącia to temat, który wciąż zbyt rzadko pojawia się w rozmowach o profilaktyce zdrowia mężczyzn, mimo że wczesne rozpoznanie znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie. O ile w kwestii profilaktyki i świadomości objawów chorób kobiecych zrobiono bardzo dużo, a same panie są coraz bardziej świadome konieczności przeprowadzania regularnych badań, o tyle w temacie schorzeń męskich narządów intymnych zarówno zapobieganie, jak i diagnostyka pozostawiają ciągle duży i niezagospodarowany obszar.

Rak prącia – dlaczego szybka reakcja ma kluczowe znaczenie?

Jest to dobry moment, aby panowie odpowiedzieli sobie na pytanie, kiedy ostatnio byli profilaktycznie u urologa? Co robią, w przypadku wystąpienia wysypki czy zaczerwienienia na prąciu? Jak długo zwlekają z odwiedzeniem gabinetu lekarskiego?

Tymczasem złośliwy nowotwór może rozwinąć się w dowolnym miejscu naszego organizmu, również na penisie. Chociaż guzek rak prącia jest bardzo rzadko występującym schorzeniem onkologicznym, to zbyt późno zdiagnozowany znacznie obniża rokowania pacjenta i może powodować przerzuty. Jak w przypadku każdego raka, także w tej sytuacji liczy się czas. Tym bardziej, że rak prącia rozwija się na narządzie zewnętrznym.

Można go podejrzewać po przeprowadzeniu prostego badania fizykalnego. Ciągle wielu mężczyzn trafia do lekarza z zaawansowaną postacią nowotworu. Szacuje się, że panowie zgłaszają się do urologa średnio po roku od zaobserwowania dolegliwości. Wstyd i strach powodują, że zagrożenie dla naszego zdrowia i życia rośnie, bo w ciężkim przebiegu choroby konieczne może być nawet całkowite usunięcie penisa.

Jakie są objawy raka prącia? Jak wygląda leczenie? Co można zrobić, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania?

Rak prącia: objawy – co powinno zaniepokoić?

W przypadku raka prącia pierwsze objawy mogą być łatwe do przeoczenia, dlatego każda niepokojąca zmiana w obrębie narządów intymnych wymaga uważnej obserwacji i konsultacji lekarskiej. Rak prącia jest rzadkim nowotworem (stanowi zaledwie 0,3% wszystkich raków atakujących mężczyzn) i dotyka przeważnie starsze osoby, po 60 roku życia. Jego dominującym rodzajem jest nowotwór płaskonabłonkowy. Być może dlatego, że ten rodzaj raka występuje tak sporadycznie, świadomość jego ryzyka jest niska, podobnie jak podejmowanie działań profilaktycznych. Jakie objawy powinny zaniepokoić każdego mężczyznę?

1. Rosnący na powierzchni penisa guzek
2. Zaczerwienienie prącia
3. Wyczuwalne stwardnienia i zgrubienia
4. Krwawienie lub wydzielina towarzysząca zmianom na skórze
5. Pieczenie cewki moczowej
6. Problemy przy oddawaniu moczu
7. Obecność brodawek na powierzchni penisa
8. Zmiana koloru skóry
9. Wysypka
10. Nieprzyjemnie pachnąca wydzielina spod napletka
11. Upławy pod napletkiem
12. Owrzodzenie
13. Swędzenie penisa
14. Obrzęk żołędzi
15. Nadżerki
16. Krostki
17. Powiększenie regionalnych węzłów chłonnych

Należy pamiętać, że rak prącia może dawać przerzuty do sąsiadujących tkanek, do regionalnych węzłów chłonnych oraz dalsze. To właśnie ten czynnik zasadniczo wpływa na rokowania w przypadku tego nowotworu, tak jak zresztą w większości pozostałych. Stąd wczesne rozpoznanie raka prącia daje całkowite szanse na wyleczenie, natomiast wraz z zaawansowaniem choroby prawdopodobieństwo to zmniejsza się.

Jedną sprawą jest jednak znajomość albo zaobserwowanie u siebie objawów, a inną – udanie się z tego powodu do lekarza. 12 miesięcy, które średnio mija pomiędzy wystąpieniem symptomów a badaniem u urologa, to zatrważający okres czasu bez leczenia! Należy pamiętać, że przez te miesiące komórki nowotworowe ciągle się namnażają, a rak może wrosnąć głęboko w prącie. Rok czasu w przypadku choroby onkologicznej to bardzo długo. Jeżeli pacjent nie przełamie swoich obaw przed wizytą lekarską, będzie to czas stracony.

Kontinuum przeżywalności w przypadku raka prącia rozciąga się pomiędzy szansą na całkowity powrót do zdrowia, a zaledwie 15% uratowanych mężczyzn, jeżeli nowotwór spowoduje wystąpienie przerzutów do węzłów chłonnych miednicy.

Warto o tym pamiętać, jeżeli paraliżuje nas wstyd czy zażenowanie przed fizykalnym badaniem urologicznym. To prosta, krótkotrwała procedura, w zasadzie polegająca wyłącznie na oględzinach, która może diametralnie zmienić naszą przyszłość.

Nowotwór prącia – diagnostyka

Proste badanie fizykalne w gabinecie urologa pozwala z dużym prawdopodobieństwem wykryć zmiany nowotworowe. Podejrzenie raka jest następne weryfikowane w badaniu histopatologicznym. Przeprowadza się pobranie małego wycinka podejrzanej zmiany (biopsja) i analizuje się go pod mikroskopem w poszukiwaniu komórek nowotworowych. Przeprowadzenie biopsji odbywa się w warunkach ambulatoryjnych, nie ma potrzeby, aby pacjent był w tym celu hospitalizowany. Stosuje się znieczulenie miejscowe, a samo pobranie materiału nie jest bolesne. Chociaż część pacjentów może odczuwać dyskomfort związany z nietypową sytuacją oraz strachem, jaki się pojawia.

Perspektywa raka penisa jest dla mężczyzn przerażająca. W swojej złożoności zawiera nie tylko komponenty czysto medyczne, ale także głęboko zakorzenione w podświadomości wzorce dotyczące „utraty męskości”. Natomiast na tym etapie nie ma powodów do paniki. W przypadku wykrycia nowotworu penisa dostępnych jest wiele opcji leczenia. Każdorazowo są one z pacjentem szczegółowo omawiane. Lekarza zawsze dążą do zastosowania jak najmniej inwazyjnej procedury i mają na względzie przyszłą jakość życia pacjenta. Chociaż najważniejsze zawsze będzie utrzymanie chorego przy życiu.

Jeżeli w badaniu fizykalnym urolog stwierdza powiększone węzły chłonne w pachwinach albo zachodzi ryzyko przerzutów odległych, wykonuje się obrazowanie za pomocą tomografii komputerowej, USG, RTG albo rezonansu magnetycznego. Rak prącia w pierwszej kolejności daje przerzuty do pachwinowych węzłów chłonnych, dopiero w drugiej kolejności do węzłów chłonnych w miednicy. Stąd jeśli nie stwierdza się przerzutów regionalnych, to jest to równoznaczne z tym, że nie będzie ich również w miednicy.

Rak prącia – przyczyny i profilaktyka

Do rozwoju raka prącia przyczynia się wiele elementów. Choć nie można z całą pewnością stwierdzić, które wywołały chorobę u danego pacjenta, to należy mieć świadomość czynników ryzyka.

Rak prącia częściej dotyka mężczyzn, którzy palą papierosy. Dym papierosowy zawiera ponad 40 rakotwórczych substancji, które penetrują całe ciało palacza i dostają się także do komórek prącia.

Także występowanie stulejki wpływa na etiologię nowotworu.

Wskazuje się także na rolę niedostatecznej higieny penisa. Nieobrzezani mężczyźni muszą pamiętać, aby mycie prącia nie było tylko powierzchowne. Należy ściągać napletek i czyścić powierzchnię znajdującą się pod nim.

Większe ryzyko raka stwierdza się również u mężczyzn zarażonych wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) i HIV oraz poddawanych naświetlaniom UVA (na przykład w przebiegu łuszczycy).

Prewencja zarażenia się wirusem HPV obejmuje szczepienia, które mogą otrzymać młodzi chłopcy oraz zmiany w stylu życia dorosłych mężczyzn. Ryzyko infekcji okolic intymnych rośnie, jeśli liczba partnerek seksualnych jest duża, a mężczyzna nie używa prezerwatyw. Trzeba jednak pamiętać, że prezerwatywy nie chronią w pełni przed zarażeniem wirusem, ponieważ jego transmisja może mieć miejsce poprzez kontakt z okolicą genitaliów.

Nowotwory prącia – leczenie

Podstawową metodą leczenia raka prącia jest chirurgiczne wycięcie całej zmiany. Jeżeli nowotwór zaatakował regionalne węzły chłonne – również wykonuje się ich resekcję. Niekiedy możliwe jest laserowe usunięcie zmiany albo jej wymrażanie. W przypadku umiejscowienia raka na napletku, wykonuje się jego całkowite usunięcie (obrzezanie).

W bardzo zaawansowanych stadiach raka, gdy zmiany wrosły głęboko w prącie, konieczne może być częściowe albo całkowite usunięcie penisa. Konieczne jest wówczas wyłonienie ujścia zewnętrznego dla cewki moczowej. Przy ciężkim przebiegu choroby stosuje się również radioterapię. Elementem procesu leczniczego w zaawansowanym stadium raka i po usunięcia części albo całości penisa powinna być także terapia psychologiczna. Pomoże ona choremu w zaakceptowaniu nowej sytuacji i radzeniu sobie z konsekwencjami utraty prącia. Z pewnością jest to sytuacja traumatyczna. Ale czasami konieczna, aby uratować nasze życie.

Przy niektórych typach histopatologicznych nowotworu konieczne jest zastosowanie chemioterapii.

Rak prącia – rokowania

Jak ważne jest szybkie udanie się do urologa w momencie zaobserwowania u siebie jakichkolwiek zmian w obrębie penisa, pokazują rokowania przy raku prącia.

We wczesnym stadium 5-letnią przeżywalność odnotowuje się u nieomal wszystkich pacjentów (90-100%).

Wraz z zaawansowaniem choroby dochodzi do przerzutów komórek rakowych do węzłów chłonnych. Przy 2 przerzutach prawdopodobieństwo 5-letniego przeżycia spada do 80%. Natomiast przy 3 przerzutach i więcej – 30%.

Rokowania są jeszcze mniej pomyślne, przy późnym stadium choroby, kiedy doszło do przerzutów do węzłów chłonnych miednicy. Zaledwie 15% pacjentów udaje się wówczas uratować.

Dlatego najlepszym sprzymierzeńcem chorego jest czas. Im szybciej rozpocznie się leczenie, tym większe szanse na oszczędzającą operację i większe prawdopodobieństwo wyleczenia i przeżycia.

Dobro Powraca – Fundacja na rzecz Chorych na stwardnienie rozsiane i inne choroby przewlekłe wspiera Dzieci i Dorosłych mierzących się z utratą zdrowia, oferując pomoc finansową, emocjonalną i edukacyjną. Fundacja działa od 2009 roku, prowadzi bezpłatne subkonta i nie pobiera prowizji od zgromadzonych środków, a Podopieczni mogą pozyskiwać pieniądze m.in. z 1,5% podatku, darowizn i zbiórek. Dowiedz się, co to jest subkonto i jak działa to rozwiązanie, które umożliwia gromadzenie środków na leczenie oraz codzienne potrzeby. Zapoznaj się również z:

nowotwór KRS

stwardnienie rozsiane KRS

FAQ – rak prącia

1. Jakie są pierwsze objawy raka prącia?

Do najczęściej niepokojących objawów należą guzek na penisie, zaczerwienienie, zgrubienia, owrzodzenia, wysypka, krwawienie, wydzielina spod napletka, świąd, pieczenie cewki moczowej oraz obrzęk żołędzi. Każda utrzymująca się zmiana wymaga konsultacji z lekarzem.

2. Czy zaczerwienienie lub wysypka na prąciu zawsze oznacza raka?

Nie każda zmiana skórna oznacza nowotwór, ale nie powinno się jej bagatelizować. Jeśli objawy nie ustępują, nawracają albo się nasilają, warto jak najszybciej zgłosić się do urologa.

3. Do jakiego lekarza zgłosić się z niepokojącą zmianą na prąciu?

Najlepiej umówić wizytę u urologa. To specjalista, który oceni zmianę, przeprowadzi badanie fizykalne i zdecyduje, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka.

4. Jak wygląda diagnostyka raka prącia?

Diagnostyka zwykle zaczyna się od prostego badania fizykalnego. Jeśli zmiana budzi podejrzenia, lekarz może zlecić biopsję, czyli pobranie wycinka do badania histopatologicznego. W niektórych przypadkach wykonuje się też badania obrazowe.

5. Czy biopsja prącia boli?

Biopsja wykonywana jest zazwyczaj w znieczuleniu miejscowym, dlatego sam zabieg nie powinien być bolesny. U części pacjentów może pojawić się dyskomfort związany ze stresem lub samą sytuacją badania.

6. Czy rak prącia jest wyleczalny?

Tak, rak prącia jest wyleczalny, szczególnie jeśli zostanie wykryty wcześnie. Im szybciej pacjent zgłosi się do lekarza i rozpocznie leczenie, tym większa szansa na skuteczną terapię i mniej rozległy zabieg.

7. Jak leczy się raka prącia?

Najczęściej stosuje się leczenie chirurgiczne polegające na usunięciu zmiany. W zależności od stadium choroby możliwe jest także obrzezanie, usunięcie zajętych węzłów chłonnych, radioterapia, chemioterapia, a w zaawansowanych przypadkach – częściowe lub całkowite usunięcie prącia.

8. Co zwiększa ryzyko zachorowania na raka prącia?

Do czynników ryzyka należą m.in. palenie papierosów, stulejka, niedostateczna higiena intymna, zakażenie HPV lub HIV oraz niektóre terapie z użyciem promieniowania UVA.

9. Czy można zmniejszyć ryzyko raka prącia?

Tak, można zmniejszyć ryzyko raka prącia. Pomagają w tym regularna higiena intymna, nieignorowanie zmian skórnych, rezygnacja z palenia, bezpieczniejsze zachowania seksualne oraz profilaktyka zakażenia HPV, w tym szczepienia.

10. Kiedy trzeba pilnie iść do urologa?

Jak najszybciej po zauważeniu niepokojącej zmiany, która nie znika samoistnie. Nie warto czekać tygodniami ani miesiącami – przy chorobach nowotworowych czas ma ogromne znaczenie.