Adenomioza to przewlekła choroba, która potrafi skutecznie utrudnić codzienne funkcjonowanie. Jest podtypem endometriozy, a jej istota polega na tym, że błona śluzowa macicy (czyli tkanka endometrium) nieprawidłowo wszczepia się w głąb struktury mięśnia macicy (myometrium).

Schorzenie to nazywane jest często endometriozą ściany macicy. Typową cechą choroby jest przerwanie naturalnej granicy między endometrium a myometrium. Warto podkreślić, że endometrioza i adenomioza mogą występować u pacjentki równocześnie, ale nierzadko rozwijają się też jako dwie zupełnie niezależne dolegliwości.

Adenomioza a endometrioza. Kogo najczęściej dotyka choroba?

Analizując temat, warto w pierwszej kolejności uporządkować klasyfikację schorzenia. Przede wszystkim adenomioza i endometrioza to dwie różne choroby. Adenomioza jest pochodną endometriozy. W jej przebiegu komórki wyścielające wnętrze macicy przedostają się w głąb jej mięśnia, uszkadzając go i tworząc patologiczne zmiany – guzy, blizny oraz przestrzenie płynowe (ogniska adenomiozy).

Schorzenie to jest ściśle uzależnione od hormonów płciowych – głównie estrogenów. Z tego powodu diagnozuje się je najczęściej u kobiet w wieku rozrodczym (u nastolatek występuje rzadziej). Teoretycznie kobiety po menopauzie powinny być wolne od nowych ognisk choroby, ponieważ wygasa czynność hormonalna jajników. Zdarzają się jednak przypadki adenomiozy w tej grupie wiekowej, co często ma związek z przyjmowaniem leków hormonalnych, na przykład w trakcie terapii onkologicznej raka piersi.

Młode kobiety bardzo często zmagają się z torbielowatą postacią adenomiozy macicy. W tej specyficznej odmianie zmiany endometrialne przybierają formę torbieli o zróżnicowanych wymiarach (od kilku milimetrów do kilkunastu centymetrów), wypełnionych krwią i komórkami układu odpornościowego (makrofagami). Diagnoza często budzi lęk, a w głowach pacjentek pojawiają się trudne pytania: czy choroba ma związek z rakiem? Czy konieczne będzie usunięcie macicy? Czy zajście w ciążę w ogóle będzie możliwe?

Adenomioza – objawy i przebieg schorzenia

Początkowo choroba potrafi rozwijać się całkowicie bezobjawowo. Kiedy jednak się ujawnia, pierwsze sygnały są związane z nieprawidłowym kurczeniem się macicy. Niewłaściwie zlokalizowana tkanka endometrium reaguje na cykl hormonalny kobiety. Rozrasta się w pierwszej fazie cyklu, a gdy nie dochodzi do zapłodnienia, zaczyna krwawić wprost do mięśnia macicy.

Prowadzi to do powstawania krwiaków rozpychających włókna mięśniowe, co generuje ogromny ból i stany zapalne. Najczęstsze objawy adenomiozy to:

• silny, uciążliwy ból w podbrzuszu,
• przedłużające się, bardzo obfite miesiączki,
• plamienia pomiędzy kolejnymi cyklami,
• bolesne współżycie płciowe (dyspareunia),
• ból przy oddawaniu moczu, nierzadko połączony z krwiomoczem,
• problemy z płodnością i nawracające poronienia.

Jak wykryć adenomiozę?

Kluczową rolę w procesie diagnostycznym odgrywa szczegółowy wywiad lekarski. Informacje o obfitości krwawień, momencie pojawienia się pierwszej miesiączki oraz skali bólu pozwalają ginekologowi obrać właściwy kierunek. Odpowiednio przeprowadzone badanie fizykalne dostarcza wiedzy o kształcie, konsystencji i bolesności macicy, a także pozwala ocenić jajniki i przymacicza.

Kolejnym etapem jest wykonanie specjalistycznego USG narządu rodnego, które ocenia echogeniczność mięśnia macicy. Jednak obecnie adenomioza jest najdokładniej wykrywana i opisywana dzięki badaniom obrazowym w technice rezonansu magnetycznego (MRI). W diagnostyce pomocne bywa także zbadanie w trakcie miesiączki stężenia białka CRP (markera stanu zapalnego), a w określonych przypadkach – wykonanie biopsji i zbadanie pobranego materiału histopatologicznie.

Adenomioza – leczenie i łagodzenie bólu

Adenomioza to choroba przewlekła, która drastycznie obniża jakość życia i utrudnia realizację planów macierzyńskich. Nieleczona, może prowadzić do nieopisanych dolegliwości bólowych, dlatego leczenie należy wdrożyć jak najszybciej, skupiając się w pierwszej kolejności na redukcji bólu.

Terapia dzieli się na kilka etapów:

• Farmakoterapia i wsparcie: W pierwszym kroku stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), odpowiednio dobraną aktywność fizyczną i zabiegi rehabilitacyjne.
• Terapia hormonalna: Gdy leki przeciwbólowe nie pomagają, wdraża się antykoncepcję hormonalną (tabletki, krążki, wkładki domaciczne) oraz leki z grupy modulatorów receptora progesteronowego. Ograniczają one wahania hormonalne i zmniejszają krwawienia.
• Leczenie zaawansowane: Stosuje się analogi GnRH, które czasowo wyłączają funkcje jajników. W razie ciężkich objawów włącza się też leki przeciwdepresyjne (SSRI) dla lepszego radzenia sobie z przewlekłym bólem.
• Leczenie operacyjne: Gdy farmakologia zawodzi, rozwiązaniem są zabiegi małoinwazyjne, takie jak histeroskopia i laparoskopia (uwolnienie zrostów, usunięcie ognisk choroby). Zabiegi te redukują ból i mogą zapobiegać poronieniom, choć ingerencja w macicę niesie ryzyka. Ostatecznym krokiem jest histerektomia (usunięcie macicy), proponowana, gdy wyczerpano wszystkie inne możliwości leczenia zachowawczego.

Adenomioza a ciąża – czy to możliwe?

Gruczoły adenomiotyczne wytwarzają silne związki prozapalne, które przedostają się do jajowodów i jamy macicy. Stan ten nie tylko utrudnia plemnikom dotarcie do komórki jajowej, ale też pogarsza warunki niezbędne do prawidłowego zagnieżdżenia się zarodka. Adenomioza nie wyklucza zajścia w ciążę naturalnie, jednak czyni to znacznie trudniejszym i podnosi ryzyko ewentualnego poronienia.

Z tego powodu u pacjentek starających się o dziecko, zaawansowana adenomioza stanowi jedno z klasycznych wskazań do podjęcia leczenia niepłodności za pomocą metod wspomaganego rozrodu, w tym procedury in vitro.

Dowiedz się więcej i nie bój się szukać pomocy!

Diagnoza choroby przewlekłej potrafi wywołać mnóstwo pytań i niepewności. Dlatego warto śledzić i wspierać działalność organizacji pacjenckich, które dostarczają sprawdzonych informacji. Dobro Powraca – Fundacja na rzecz Chorych na stwardnienie rozsiane i inne choroby przewlekłe otacza opieką i wsparciem merytorycznym również osoby cierpiące z powodu dolegliwości takich jak adenomioza. Pamiętaj, że koszty leczenia i rehabilitacji przewlekłej bywają przytłaczające – nasza organizacja pomaga Podopiecznym poprzez darmowe subkonta.

W ramach naszej misji dzielimy się również kompleksową wiedzą na temat tego, jak wygląda życie z SM (stwardnieniem rozsianym). Jeśli szukasz rzetelnych informacji na ten temat, koniecznie odwiedź poniższe podstrony:

• Diagnozowanie SM
• Stwardnienie rozsiane objawy
• Stwardnienie rozsiane leczenie
• Stwardnienie rozsiane rehabilitacja
• Stwardnienie rozsiane u dzieci

Adenomioza – najczęściej zadawane pytania (FAQ)