Astma sercowa to potoczne określenie napadowych duszności, które towarzyszą chorobom układu krążenia i utrudniają codzienne funkcjonowanie. Te niepokojące epizody występują zazwyczaj w nocy albo nad ranem, gdy chory przebywa w pozycji leżącej.

Główną przyczyną tego stanu jest niewydolność lewej komory serca. Prowadzi ona do zastoju krążenia krwi w krążeniu płucnym i żyłach płucnych. Warto wyraźnie zaznaczyć: dychawica sercowa nie jest chorobą zapalną dróg oddechowych, stanowi stan wtórny do problemów kardiologicznych.

Potoczna nazwa może być dla pacjentów myląca. Zbierający się śluz w płucach utrudnia swobodne oddychanie, jednak stosowanie standardowych leków na astmę oskrzelową nie tylko nie złagodzi objawów, ale może wręcz pogorszyć stan zdrowia. Termin „astma sercowa” po raz pierwszy zastosował w 1833 roku lekarz James Hope, by obrazowo opisać niedostateczne natlenienie krwi i dotkliwe uczucie braku oddechu. Astma dróg oddechowych i astma sercowa to zatem dwie zupełnie różne choroby o odmiennym podłożu.

Astma sercowa – najczęstsze objawy schorzenia

Choroba ta powoduje szereg niepokojących dolegliwości. Na szczególną uwagę zasługuje sytuacja, w której obserwujemy więcej niż jeden symptom lub gdy nieprzyjemne objawy utrzymują się przez dłuższy czas.

Jeśli podejrzewasz u siebie problemy kardiologiczne, zwróć uwagę na te sygnały. Główne objawy astmy sercowej u dorosłych to:

• raptowne wybudzenia ze snu spowodowane ciężkim, nagłym epizodem duszności (zarówno przy wdechu, jak i wydechu),
• duszności, które samoistnie mijają po około 30 minutach od zmiany pozycji z leżącej na siedzącą,
• zimne poty i bladość skóry,
• sinica (szczególnie w przypadku wielu ataków podczas jednej nocy),
• obecność krwi lub innych substancji w odkrztuszanej plwocinie,
• zmęczenie i spadek wydolności, zwłaszcza po niewielkim wysiłku,
• świszczący oddech i problemy z zaczerpnięciem powietrza,
• suchy, uporczywy kaszel,
• uczucie splątania i skłonność do omdleń,
• ból w klatce piersiowej ustępujący po wyciszeniu organizmu (oraz wrażenie ciężkości pod mostkiem),
• zimne dłonie i stopy, a także obrzęki w obrębie kończyn dolnych,
• nieregularne, przyspieszone bicie serca,
• duszności występujące po posiłku lub w sytuacjach stresowych,
• brak apetytu, nudności oraz przyrost masy ciała (związany z zatrzymywaniem wody w organizmie),
• wrażenie zachłyśnięcia się podczas ataku.

Zaobserwowanie u siebie powyższych objawów jest wskazaniem do pilnej wizyty lekarskiej. Zastanawiasz się, do jakiego specjalisty się udać? Pierwszym krokiem powinna być wizyta u lekarza pierwszego kontaktu, który wystawi skierowanie do kardiologa.

Diagnostyka dychawicy sercowej – jakie badania wykonać?

W procesie diagnostycznym niezbędna jest specjalistyczna konsultacja kardiologiczna. Często już podczas rutynowego osłuchiwania pacjenta stetoskopem lekarz wychwytuje rzężenia, szmery, furczenia i świsty nad płucami. Oprócz spirometrii proces diagnostyczny może obejmować następujące badania:

• EKG spoczynkowe – mierzy impulsy elektryczne podczas bicia serca.
• Testy wysiłkowe na bieżni z EKG – pozwalają zbadać czynności oddechowe w ruchu.
• Echokardiogram (Echo serca) – analiza ultrasonograficzna sprawdzająca wydolność pompowania krwi.
• Rezonans magnetyczny serca (MRI) – zaawansowane obrazowanie przepływu krwi, pracy mięśnia, zmian w osierdziu i pracy zastawek.
• Angiografia tomografii komputerowej (CT) – precyzyjne mapowanie struktury serca w technologii 3D.
• RTG klatki piersiowej – wykonywane, by wykluczyć inne przyczyny dolegliwości.

Astma sercowa a astma oskrzelowa – kluczowe różnice

Ogromne znaczenie w procesie leczenia ma właściwe rozróżnienie tych dwóch chorób. Błędne zakwalifikowanie dychawicy jako astmy oskrzelowej skutkuje wdrożeniem niewłaściwej terapii. Leki rozszerzające oskrzela jedynie „maskują” problem kardiologiczny, a ich długotrwałe przyjmowanie drastycznie zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe pacjenta.

Jak rozróżnić obie dolegliwości? Astma sercowa diagnozowana jest głównie u osób starszych (powyżej 65. roku życia), podczas gdy na astmę oskrzelową chorują także osoby młode, w tym dzieci (tu przypada szczyt zachorowań). W przypadku astmy sercowej charakterystyczny jest świszczący oddech oraz zastój płynu w płucach.

Ocena tonów płucnych za pomocą stetoskopu pozwala kardiologowi usłyszeć tzw. trzaski – dźwięk powietrza przeciskającego się przez drogi oddechowe wypełnione płynem. Pojawia się także tzw. „dźwięk trzeciego serca”, w którym dwóm fizjologicznym uderzeniom towarzyszy dodatkowa, wibrująca częstotliwość.

Leczenie astmy sercowej. Jak pokonać chorobę?

Astmy sercowej nie leczy się objawowo w odosobnieniu. Aby terapia była skuteczna, należy ustabilizować chorobę podstawową, która doprowadziła do niewydolności serca. Najczęściej w wywiadzie medycznym pacjentów pojawiają się: wady i zapalenia mięśnia sercowego, choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze, przebyty zawał, cukrzyca, arytmia czy zaawansowana otyłość.

Terapia opiera się na lekach, które poprawiają wydolność serca oraz obniżają ciśnienie krwi. Leczenie domowe to zdecydowanie za mało – kardiolog najczęściej przepisuje preparaty z grupy beta-blokerów, inhibitorów konwertazy angiotensyny, leków moczopędnych (diuretyków), azotanów oraz digoksynę.

Zmiany w stylu życia po ustabilizowaniu choroby

Farmakoterapia to tylko jeden z filarów leczenia. Ogromną rolę odgrywa codzienna dieta i nawyki pacjenta. Kluczowe jest drastyczne ograniczenie spożycia sodu do maksymalnie 3 g na dobę. Zapobiega to nadmiernemu zatrzymywaniu wody w organizmie.

Dla porównania – zdrowy człowiek według WHO nie powinien przekraczać 5 g soli dziennie (jedna płaska łyżeczka), podczas gdy statystyczny Polak zjada jej dwukrotnie więcej! Sól kryje się w wędlinach, serach czy konserwach. Warto zrezygnować z solniczki na stole i zastąpić ją aromatycznymi ziołami. Bezwzględnie należy także zaprzestać palenia papierosów, ograniczyć alkohol, zredukować masę ciała oraz wdrożyć dopasowaną do możliwości aktywność fizyczną.

Dowiedz się więcej i zacznij działać z naszą pomocą!

Dobro Powraca – Fundacja na rzecz Chorych na stwardnienie rozsiane i inne choroby przewlekłe to organizacja wspierająca pacjentów w zderzeniu z trudnymi diagnozami. Pomagamy w leczeniu, rehabilitacji oraz w gromadzeniu funduszy za pomocą subkont. Astma, dychawica sercowa czy problemy oddechowe to obszary, o których bezustannie edukujemy społeczeństwo. Pomagamy także Osobom zmagającym się z innymi wyzwaniami zdrowotnymi, przybliżając między innymi życie z SM.

Szukasz wsparcia lub chcesz dowiedzieć się więcej o stwardnieniu rozsianym? Sprawdź nasze zasoby bazy wiedzy:

• Diagnozowanie SM
• Stwardnienie rozsiane objawy
• Stwardnienie rozsiane leczenie
• Stwardnienie rozsiane rehabilitacja
• Stwardnienie rozsiane u dzieci

Astma sercowa – najczęściej zadawane pytania (FAQ)